--- nono/vm/mpu680x0.h 2026/04/29 17:05:24 1.1.1.13 +++ nono/vm/mpu680x0.h 2026/04/29 17:05:33 1.1.1.15 @@ -14,16 +14,22 @@ #include "branchhistory.h" #include "bus.h" #include "event.h" -#include "m68030.h" +#include "m680x0.h" #include "m68030mmu.h" -#include "mainbus.h" +#include class InterruptDevice; class m68030Cache; +struct m68030CacheLine; +enum class m68030MPUType; +class m68040TT; +class m68040TC; +class m68040ATC; +class m68040ATCEntry; -class MPU680x0Device : public MPUDevice +class MPU680x0Device : public MainMPUDevice { - using inherited = MPUDevice; + using inherited = MainMPUDevice; friend class m68030MMU; // CPU の実行状態 @@ -35,7 +41,6 @@ class MPU680x0Device : public MPUDevice MPU680x0Device(); ~MPU680x0Device() override; - void SetLogLevel(int loglevel_) override; bool Init() override; void ResetHard(bool poweron) override; @@ -45,8 +50,15 @@ class MPU680x0Device : public MPUDevice // 現在の VBR を取得 uint32 GetVBR() const override { return reg.vbr; } + // MPU 種別を取得 + m680x0MPUType GetMPUType() const { return mpu_type; } + + // FPU + m680x0FPUType GetFPUType() const { return fpu_type; } + bool HasFPU() const { return fpu_type.Is4060FPU() || fpu_type.Is6888x(); } + // MPU 名を取得 - const char *GetMPUName() const override { return "MC68030"; } + const char *GetMPUName() const override { return mpu_name; } bool IsSuper() const { return reg.s; } bool IsMaster() const { return reg.m; } @@ -66,8 +78,8 @@ class MPU680x0Device : public MPUDevice void SetALineCallback(bool (*callback)(MPU680x0Device*, void*), void *arg); void SetFLineCallback(bool (*callback)(MPU680x0Device*, void*), void *arg); - // FPU を持っているか - bool HaveFPU() const { return has_fpu; } + // バーストアクセスをサポートするか + void EnableBurstAccess(bool enable) { has_burst_access = enable; } void SetCI() override { bus.ci = true; @@ -79,17 +91,29 @@ class MPU680x0Device : public MPUDevice // 基本アクセス。内部から使用する。 // アドレスは論理アドレスで、空間は現在の命令/データ空間。 // バスエラーなら C++ の例外をスローする。 - uint32 fetch_16(); - uint32 fetch_32(); - uint32 read_8(uint32 addr); - uint32 read_16(uint32 addr); - uint32 read_32(uint32 addr); - void write_8(uint32 addr, uint32 data); - void write_16(uint32 addr, uint32 data); - void write_32(uint32 addr, uint32 data); + virtual uint32 fetch_2() = 0; + virtual uint32 fetch_4() = 0; + uint32 read_n(uint32 laddr, uint size) { + busaddr addr = + busaddr(laddr) | fc_data | BusAddr::R | busaddr::Size(size); + return read_data(addr); + } + void write_n(uint32 laddr, uint size, uint32 data) { + busaddr addr = + busaddr(laddr) | fc_data | BusAddr::W | busaddr::Size(size); + write_data(addr, data); + } + uint32 read_1(uint32 laddr) { return read_n(laddr, 1); } + uint32 read_2(uint32 laddr) { return read_n(laddr, 2); } + uint32 read_4(uint32 laddr) { return read_n(laddr, 4); } + void write_1(uint32 laddr, uint32 data) { write_n(laddr, 1, data); } + void write_2(uint32 laddr, uint32 data) { write_n(laddr, 2, data); } + void write_4(uint32 laddr, uint32 data) { write_n(laddr, 4, data); } // MMU アクセス - busaddr TranslatePeek(busaddr laddr); + virtual busaddr TranslatePeek(busaddr laddr) = 0; + // 統計 + virtual void CalcStat() = 0; // レジスタ uint16 GetIR() const { return ir; } @@ -98,17 +122,7 @@ class MPU680x0Device : public MPUDevice void SetSR(uint16); uint16 GetSR() const { return reg.GetSR(); } - uint64 GetSRP() const { return reg.srp.q; } - uint32 GetSRPh() const { return reg.srp.h; } - uint32 GetSRPl() const { return reg.srp.l; } - uint64 GetCRP() const { return reg.crp.q; } - uint32 GetCRPh() const { return reg.crp.h; } - uint32 GetCRPl() const { return reg.crp.l; } - uint64 GetTT(int idx) const { return reg.tt[idx]; } - uint32 GetTC() const { return reg.tc; } - uint16 GetMMUSR() const { return reg.mmusr; } - - private: + protected: // リセット例外コールバック void ResetCallback(Event& ev); @@ -170,123 +184,157 @@ class MPU680x0Device : public MPUDevice save_pi[n] = reg.A[n]; } + // -(An) 実行前にレジスタを(まだ保存してなければ)保存する。 + // 1命令で同じレジスタを2回 -(An) する可能性がある命令用。 + inline void save_reg_pd_if(int n) { + if ((flag_pd & (1 << n)) == 0) { + save_reg_pd(n); + } + } + // (An)+ 実行前にレジスタを(まだ保存してなければ)保存する。 + // 1命令で同じレジスタを2回 (An)+ する可能性がある命令用。 + inline void save_reg_pi_if(int n) { + if ((flag_pi & (1 << n)) == 0) { + save_reg_pi(n); + } + } + void restore_reg_pi(); void restore_reg_pd(); - void JumpVector(int vector, bool from_buserr); + void JumpVector(uint vector, bool from_buserr); protected: -#include "m68030ea.h" - - private: - // FC 指定アクセス - uint32 read_8_fc(busaddr addr); - uint32 read_16_fc(busaddr addr); - uint32 read_32_fc(busaddr addr); - void write_8_fc(busaddr addr, uint32 data); - void write_16_fc(busaddr addr, uint32 data); - void write_32_fc(busaddr addr, uint32 data); +#include "m680x0ea.h" + protected: // 基本アクセスルーチンを使った便利サブルーチン - inline void push_16(uint32 data) { + inline void push_2(uint32 data) { reg.A[7] -= 2; - write_16(reg.A[7], data); + write_2(reg.A[7], data); } - inline void push_32(uint32 data) { + inline void push_4(uint32 data) { reg.A[7] -= 4; - write_32(reg.A[7], data); + write_4(reg.A[7], data); } - inline uint32 pop_16() { - uint32 data = read_16(reg.A[7]); + inline uint32 pop_2() { + uint32 data = read_2(reg.A[7]); reg.A[7] += 2; return data; } - inline uint32 pop_32() { - uint32 data = read_32(reg.A[7]); + inline uint32 pop_4() { + uint32 data = read_4(reg.A[7]); reg.A[7] += 4; return data; } // バスアクセス - uint32 fetch_16_bus(uint32 addr); - uint32 fetch_32_bus(uint32 addr); - uint32 read_8_bus(busaddr addr); - uint32 read_16_bus(busaddr addr); - uint32 read_32_bus(busaddr addr); - void write_8_bus(busaddr addr, uint32 data); - void write_16_bus(busaddr addr, uint32 data); - void write_32_bus(busaddr addr, uint32 data); + virtual uint32 read_data(busaddr addr) = 0; + virtual void write_data(busaddr addr, uint32 data) = 0; + + // 物理バスアクセス + busdata read_phys(); + busdata write_phys(uint32 data); + bool read_phys_burst(uint32 *dst); + busdata read_phys_4(uint32 addr); + busdata write_phys_4(uint32 addr, uint32 data); #define OP_PROTO(name) void __CONCAT(op_,name)() -#include "m68030ops.h" +#include "m680x0ops.h" #undef OP_PROTO - void ops_divu_32_32(int r, int q); - void ops_divu_64_32(int r, int q); - void ops_divs_32_32(int r, int q); - void ops_divs_64_32(int r, int q); + void ops_divu_32_32(uint r, uint q); + void ops_divu_64_32(uint r, uint q); + void ops_divs_32_32(uint r, uint q); + void ops_divs_64_32(uint r, uint q); + void ops_link(int32 imm); void ops_movec_rc_rn(); void ops_movec_rn_rc(); + virtual bool ops_movec_rc_rn_cpu(uint c, uint n) = 0; + virtual bool ops_movec_rn_rc_cpu(uint c, uint n) = 0; void ops_movep(); // もともとソース内のテンプレートだった void ops_movem_list_ea(int bytesize); void ops_movem_ea_list(int bytesize); void ops_trapcc(uint cond); inline void ops_bra(); + busaddr translate_fc40(busaddr); - // 68030core.cpp void ops_rte(); void ops_stop(); - // vm/mpu680x0.cpp void ops_reset(); + virtual void ops_mmu30() = 0; + virtual void ops_mmu40_pflush() = 0; -#include "m68030fpu.h" - void fpu_op_start(); + void ResetFPU(bool hard); + void fpu_init(); + uint32 cea_fpu(int bytes); + void read_8(uint32 addr, uint32 *data); + void read_12(uint32 addr, uint32 *data); + void write_8(uint32 addr, const uint32 *data); + void write_12(uint32 addr, const uint32 *data); + bool readSRC(int size_id, uint32 *data); + + void fpu_op_illg(); + void fpu_op_illg2(); + + void fpu_op_fgen_reg(); + void fpu_op_fgen_mem(); + void fgen(const uint32 *srcdata, uint srcsize_id); + void fgen881pre(uint dstnum, const uint32 *srcdata, uint srcsize_id); + bool fgen040pre(uint opmode, uint dst, const uint32 *src, uint srcsize); + void fpu_op_fmovecr(); + void fpu_op_fmove_to_mem(); + void fpu_op_fmove_b_mem(); + void fpu_op_fmove_w_mem(); + void fpu_op_fmove_l_mem(); + void fpu_op_fmove_s_mem(); + void fpu_op_fmove_d_mem(); + void fpu_op_fmove_x_mem(); + void fpu_op_fmove_p_mem(); + void fpu_op_fmove_ea2ctl(); + void fpu_op_fmovem_ea2ctl(); + void fpu_op_fmove_ctl2ea(); + void fpu_op_fmovem_ctl2ea(); + void fpu_op_fmovem_ea2reg(); + void fpu_op_fmovem_reg2ea(); + void fpu_op_fscc(); + void fpu_op_fdbcc(); + void fpu_op_ftrapcc_w(); + void fpu_op_ftrapcc_l(); + void fpu_op_ftrapcc(); + void fpu_op_fbcc_w(); + void fpu_op_fbcc_l(); + void fpu_op_fsave(); + void fpu_op_frestore(); + void fpu_op_fsave_frame_noimpl(std::array&); + + static struct fpframe initial_fpframe; + static const uint32 fsave_frame_null[1]; + static const uint32 fsave_frame_idle_68881[7]; + static const uint32 fsave_frame_idle_68040[1]; // キャッシュ - void SetCACR(uint32); - uint32 fetch_16_cache(uint32 addr); - uint32 fetch_32_cache(uint32 addr); - uint32 fetch_32_cache_aligned(uint32 addr); -#if 0 - uint32 read_8_cache(busaddr addr); - uint32 read_16_cache(busaddr addr); - uint32 read_32_cache(busaddr addr); - void write_8_cache(busaddr addr, uint32 data); - void write_16_cache(busaddr addr, uint32 data); - void write_32_cache(busaddr addr, uint32 data); -#endif + virtual void SetCACR(uint32) = 0; - // MMU - bool SetSRP(uint32, uint32); - bool SetCRP(uint32, uint32); - void SetTT(int idx, uint32); - bool SetTC(uint32); - void SetMMUSR(uint16); - - bool TranslateFetch(); - bool TranslateRead(); - bool TranslateWrite(); - - bool CheckTT(); - uint32 get_fc(); - void mmu_op_illg2(); - void mmu_op_pflush(); - void mmu_op_pflush_ea(); - void mmu_op_pload(); - void mmu_op_ptest(); - // MMU 有効状態を更新。(TC と TT の変更で呼ばれる) - void mmu_enable_changed(); + virtual bool TranslateRead() = 0; + virtual bool TranslateWrite() = 0; // 例外 - void GenerateExframe0(int vector, uint32 pc, uint16 sr); - void GenerateExframe2(int vector, uint16 sr); - void GenerateExframeB(int vector, uint16 sr); + void GenerateExframe0(uint vector, uint16 sr, uint32 pc); + void GenerateExframe2(uint vector, uint16 sr, uint32 pc, uint32 addr); + void GenerateExframe7(uint vector, uint16 sr); + void GenerateExframeB(uint vector, uint16 sr); int ExceptionReset(); - void ExceptionBuserr(int); + void ExceptionBuserr(uint vector); uint64 ExceptionInterrupt(); void ExceptionTrap15(); - void Exception(int); - void ExceptionGeneric(int vector, uint32 inst); + void ExceptionFP(uint vector); + void Exception(uint vector); + void ExceptionGeneric(uint ext_vector, uint32 inst); + + // リセット例外の CPU 固有部分。 + virtual void ResetCache() = 0; + virtual void ResetMMU() = 0; // 二重バスフォールト void DoubleBusFault(const char *where); @@ -294,12 +342,6 @@ class MPU680x0Device : public MPUDevice public: // レジスタ m68kreg reg {}; - - // MMU work - m68030TT mmu_tt[2] /*{}*/; - uint8 mmu_tt_quick[256] {}; - m68030TC mmu_tc /*{}*/; - m68030ATC atc {this}; bool mmu_enable {}; // MMU が有効なら true // バス @@ -308,7 +350,7 @@ class MPU680x0Device : public MPUDevice busaddr fc_inst {}; // こっちは R 含む busaddr fc_data {}; // こっちは R/W 含まない - private: + protected: uint16 ir {}; uint16 ir2 {}; // 現在実行中の命令の先頭アドレス @@ -320,16 +362,53 @@ class MPU680x0Device : public MPUDevice uint8 flag_pd {}; // -(An) のどのレジスタを保存したか uint8 flag_pi {}; // (An)+ のどのレジスタを保存したか - // キャッシュ - bool icache_enable {}; - bool icache_freeze {}; - std::unique_ptr icache /*{}*/; - // FPU - int has_fpu {}; // 0:FPUなし、1:68881、2:68882(?) - bool fpu_dirty {}; + enum { + FPU_STATE_NULL, // 内部状態なし + FPU_STATE_IDLE, // FRESTORE 以降に FPU 命令を実行した + FPU_STATE_BUSY, // ビジー状態 (実装していない) + FPU_STATE_NOIMPL, // 浮動小数点未実装命令 + } fpu_state {}; struct fpemu fe {}; + // 68040 FPU 用の内部状態 + struct FPU40 { + uint32 reg1b; // CMDREG1B + uint32 ea; // 計算した EA + enum { + // NONE は未決定だが Unnormal/Denormal ではないいずれかなので + // UNNORMAL より小さい値にしておく。(大小比較する) + TAG_NONE = -1, + TAG_NORMAL = 0, + TAG_ZERO = 1, + TAG_INF = 2, + TAG_NAN = 3, + TAG_UNNORMAL = 4, // .X denormal or unnormal + TAG_DENORMAL = 5, // .S/.D denormal + + // 内部表現 (下位3ビットは維持したまま上位で詳細を区別する) + TAG_DENORMAL_S = (0x10 | TAG_DENORMAL), + TAG_DENORMAL_D = (0x20 | TAG_DENORMAL), + TAG_DENORMAL_X = (0x30 | TAG_UNNORMAL), + TAG_UNNORMAL_X = (0x40 | TAG_UNNORMAL), + // PACKED のときタグは undefined となっている。仕方ないので 7。 + TAG_PACKED = 0x07 , + }; + int32 stag; + int32 dtag; + uint32 etemp[3]; + uint32 fptemp[3]; + enum { + E1 = 0x04000000, + E3 = 0x02000000, + }; + uint32 eflag; + bool post; // T bit, post-op exception + + // 表示用のフラグ。例外発生から FSAVE の間までが有効。 + bool enable; + } fpu40 {}; + // CPU の実行状態 uint32 cpu_state {}; @@ -345,8 +424,18 @@ class MPU680x0Device : public MPUDevice // 今回のバスウェイト [nsec] uint64 buswait {}; + // 外部バスがバースト転送に対応していれば true + bool has_burst_access {}; + + // 命令キャッシュ有効 (icache->enable のコピー) + bool icache_enable {}; int32 cycle_nocache {}; // ノーキャッシュケースの時の追加分 + // MPU/FPU 種別 + m680x0MPUType mpu_type {}; + m680x0FPUType fpu_type {}; + const char *mpu_name {}; + // A-Line, F-Line 命令エミュレーションのコールバックとユーザ引数。 // ユーザ引数には関与しないので呼び出し側が自由に指定してよい。 // コールバック側で処理完了したら true を返す。 @@ -369,22 +458,180 @@ class MPU680x0Device : public MPUDevice EventCallback_t exec_short {}; EventCallback_t exec_full {}; - // レジスタモニター + // モニター + void MonitorUpdateRegCommon(TextScreen&, m68kreg&, uint32, uint32); + int MonitorUpdateFPU(TextScreen&, int y, m68kreg&); + Monitor *reg_monitor {}; + Monitor *atc_monitor {}; + Monitor *cache_monitor {}; + + InterruptDevice *interruptdev {}; + VectorTable *vectortable {}; +}; + +class MPU68030Device : public MPU680x0Device +{ + using inherited = MPU680x0Device; + + public: + MPU68030Device(); + ~MPU68030Device() override; + + void SetLogLevel(int loglevel_) override; + + uint64 GetSRP() const { return reg.srp.q; } + uint32 GetSRPh() const { return reg.srp.h; } + uint32 GetSRPl() const { return reg.srp.l; } + uint64 GetCRP() const { return reg.crp.q; } + uint32 GetCRPh() const { return reg.crp.h; } + uint32 GetCRPl() const { return reg.crp.l; } + uint64 GetTT(int idx) const { return reg.tt[idx]; } + uint32 GetTC() const { return reg.tc; } + uint16 GetMMUSR() const { return reg.mmusr; } + + busaddr TranslatePeek(busaddr laddr) override; + void CalcStat() override; + + private: + // リセット + void ResetCache() override; + void ResetMMU() override; + + // 命令 + bool ops_movec_rc_rn_cpu(uint c, uint n) override; + bool ops_movec_rn_rc_cpu(uint c, uint n) override; + void ops_mmu30() override; + void ops_mmu40_pflush() override; + uint32 get_fc(); + void mmu_op_illg2(); + void mmu_op_pflush(); + void mmu_op_pflush_ea(); + void mmu_op_pload(); + void mmu_op_ptest(); + + // バスアクセス + uint32 fetch_2() override; + uint32 fetch_4() override; + uint32 read_data(busaddr addr) override; + busdata read_nocache(busaddr addr); + void write_data(busaddr addr, uint32 data) override; + + busdata read_cache(m68030Cache *cache, busaddr addr); + busdata read_line(m68030CacheLine *, uint32 tag, uint32 opermask); + busdata read_single(busdata bd, uint32 readmask, uint32 opermask); + busdata write_bus(busaddr addr, uint32 data); + + // キャッシュ + void SetCACR(uint32) override; + + // MMU + bool TranslateRead() override; + bool TranslateWrite() override; + bool CheckTT(); + + bool SetSRP(uint32, uint32); + bool SetCRP(uint32, uint32); + void SetTT(int idx, uint32); + bool SetTC(uint32); + void SetMMUSR(uint16); + // MMU 有効状態を更新。(TC と TT の変更で呼ばれる) + void mmu_enable_changed(); + + public: + // MMU work + m68030TT mmu_tt[2] /*{}*/; + m68030TC mmu_tc /*{}*/; + m68030ATC atc {this}; + + private: DECLARE_MONITOR_CALLBACK(MonitorUpdateReg); - Monitor reg_monitor { this }; + DECLARE_MONITOR_CALLBACK(MonitorUpdateATC); + DECLARE_MONITOR_CALLBACK(MonitorUpdateCache); + int MonitorUpdateMMU(TextScreen&, int, m68kreg&); + int MonitorUpdateCache1(TextScreen&, int y, m68030Cache *, + char (*)(const m68030CacheLine&)); + + // キャッシュ + std::unique_ptr icache /*{}*/; + std::unique_ptr dcache /*{}*/; +}; + +class MPU68040Device : public MPU680x0Device +{ + using inherited = MPU680x0Device; + + public: + MPU68040Device(); + ~MPU68040Device() override; - // ATC モニター + uint32 GetITT(int n) const { return reg.itt[n]; } + uint32 GetDTT(int n) const { return reg.dtt[n]; } + uint32 GetSRP() const { return reg.srp40; } + uint32 GetURP() const { return reg.urp40; } + uint32 GetTC() const { return reg.tc40; } + uint32 GetMMUSR() const { return reg.mmusr40; } + + busaddr TranslatePeek(busaddr laddr) override; + void CalcStat() override; + + private: + // リセット + void ResetCache() override; + void ResetMMU() override; + + // 命令 + bool ops_movec_rc_rn_cpu(uint c, uint n) override; + bool ops_movec_rn_rc_cpu(uint c, uint n) override; + void ops_mmu30() override; + void ops_mmu40_pflush() override; + + // バスアクセス + uint32 fetch_2() override; + uint32 fetch_4() override; + uint32 read_data(busaddr addr) override; + busdata read_nocache(busaddr addr); + void write_data(busaddr addr, uint32 data) override; + + // キャッシュ + void SetCACR(uint32) override; + + // MMU + bool TranslateRead() override; + bool TranslateWrite() override; + m68040TT *CheckTT(std::array, 2>&) const; + bool LookupATC(m68040ATC&); + bool Search(m68040ATCEntry *); + uint32 PeekDesc(uint32 base, uint32 idx); + + void SetTT(m68040TT *, uint32); + void SetSRP(uint32); + void SetURP(uint32); + void SetTC(uint32); + // MMU 有効状態を更新。(TC と *TTn の変更で呼ばれる) + void mmu_enable_changed(); + + DECLARE_MONITOR_CALLBACK(MonitorUpdateReg); DECLARE_MONITOR_CALLBACK(MonitorUpdateATC); - Monitor atc_monitor { this }; + int MonitorUpdateMMU(TextScreen&, int, m68kreg&); + void MonitorUpdateTT(TextScreen&, int x, int y, const char *, uint32); + void MonitorUpdateATC1(TextScreen&, int, const m68040ATC *); - // キャッシュモニター - DECLARE_MONITOR_CALLBACK(MonitorUpdateCache); - Monitor cache_monitor { this }; + // FPU + void MonitorUpdateFPU40(TextScreen&, int y, const FPU40&); + static std::string GetReg1BName(uint32 opclass, uint32 sz, uint32 cmd); + static std::string GetFPUTagName(int32); + + std::array, 2> mmu_itt /*{}*/; + std::array, 2> mmu_dtt /*{}*/; + std::unique_ptr mmu_tc /*{}*/; - InterruptDevice *interruptdev {}; - VectorTable *vectortable {}; + std::unique_ptr atc_inst /*{}*/; + std::unique_ptr atc_data /*{}*/; }; +// ブートストラップ +extern MPU680x0Device *NewMPU680x0Device(); + // これを呼びたい人は mpu を持ってるはず。 static inline MPU680x0Device *GetMPU680x0Device(Device *mpu_) { return dynamic_cast(mpu_);